Szczepienie na pneumokoki.

Kto powinien się zaszczepić

U dorosłych o wskazaniu decyduje wiek i choroby współistniejące, a nie tryb życia.

• Osoby po 65. roku życia — w tej grupie inwazyjna choroba pneumokokowa niemal zawsze kończy się hospitalizacją i to na nią przypada zdecydowana większość zgonów.
• Osoby z chorobami przewlekłymi niezależnie od wieku: przewlekłymi chorobami serca, płuc, wątroby i nerek, cukrzycą, chorobą nowotworową, po przeszczepieniu, z niedoborami odporności i po leczeniu immunosupresyjnym.
• Osoby bez śledziony lub z jej niewydolnością, w tym z anemią sierpowatą — u nich zakażenie przebiega szczególnie ciężko.
• Osoby palące tytoń oraz z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc — palenie uszkadza barierę śluzówkową dróg oddechowych.
• Osoby z implantem ślimakowym lub wyciekiem płynu mózgowo-rdzeniowego.

U dzieci do ukończenia piątego roku życia szczepienie przeciw pneumokokom jest obowiązkowe w ramach kalendarza. U dorosłych jest zalecane, czyli odpłatne — to rozróżnienie warto znać przed wizytą, bo bywa źródłem nieporozumień.

Czego szczepienie realnie dokonuje

Tu uczciwość jest ważniejsza niż mocny nagłówek. Ochrona jest serotypowa i niepełna: pneumokoki mają kilkadziesiąt typów, a szczepionka obejmuje wybrane z nich — te odpowiadające za największą część ciężkich zakażeń. Zdarza się zachorowanie u osoby zaszczepionej, wywołane typem spoza składu preparatu.

Właściwe sformułowanie brzmi więc: szczepienie zmniejsza ryzyko najcięższych postaci choroby pneumokokowej, a nie „chroni przed zapaleniem płuc”. Zapalenie płuc mogą wywołać także inne bakterie i wirusy, na które ta szczepionka nie działa.

Drugi powód, dla którego ma to znaczenie praktyczne: pneumokoki coraz częściej bywają oporne na antybiotyki, a zapobieganie zakażeniu jest wtedy skuteczniejsze niż leczenie po fakcie.

Schemat u dorosłych

W większości przypadków to jedna dawka szczepionki skoniugowanej, podana domięśniowo. To istotna różnica wobec kalendarza dziecięcego, gdzie schemat jest wielodawkowy.

U pacjentów z grup ryzyka lekarz może zalecić uzupełnienie szczepionką polisacharydową po co najmniej ośmiu tygodniach, żeby poszerzyć zakres pokrytych typów. To decyzja indywidualna, podejmowana przy kwalifikacji.

Czy dorosły szczepiony w dzieciństwie musi powtarzać

Zwykle tak, jeśli należy do grupy wskazań. Szczepienia z kalendarza dziecięcego wykonywano preparatami o innym składzie niż te stosowane dziś u dorosłych, a odporność po nich nie utrzymuje się dożywotnio na poziomie chroniącym seniora. Po 65. roku życia lub przy chorobie z grupy ryzyka dawkę warto przyjąć niezależnie od historii.

Jeśli szczepiłeś się już jako dorosły, przynieś dokumentację — od tego, jaki preparat i kiedy podano, zależy, czy i co należy uzupełnić.

Czego spodziewać się po podaniu

Najczęstsze odczyny są miejscowe: ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu wkłucia. Rzadziej pojawia się stan podgorączkowy, zmęczenie lub bóle mięśni przez dobę albo dwie. Szczepionka nie zawiera żywych bakterii.

Szczepienia nie podaje się w trakcie ostrej choroby z gorączką — wtedy przekłada się je o kilka dni.

Co jeszcze w tej samej grupie wiekowej

Pneumokoki są częstą przyczyną powikłań u tych samych pacjentów, u których ciężko przebiega grypa — dlatego oba szczepienia zwykle omawia się razem. Lekarz może wspomnieć także o RSV i półpaścu. Szczepienie przeciw grypie można podać podczas tej samej wizyty, w drugie ramię.

Jak wygląda wizyta

Kwalifikacja medyczna i podanie odbywają się podczas jednej wizyty, bez skierowania; wizyta trwa około 20 minut razem z obserwacją po podaniu.

Aktualne stawki znajdziesz w cenniku szczepień.