Szczepienie na kleszczowe zapalenie mózgu.

Szczepionka nie chroni przed boreliozą

To najczęstsze nieporozumienie na wizycie, więc mówimy o tym od razu. Ten sam kleszcz może przenosić dwa różne patogeny: wirusa kleszczowego zapalenia mózgu i bakterie wywołujące boreliozę. Szczepionka chroni wyłącznie przed tym pierwszym. Przeciw boreliozie szczepienia nie ma — chroni przed nią wyłącznie unikanie ukłucia i szybkie, prawidłowe usunięcie kleszcza.

Wniosek praktyczny: po szczepieniu nie zmienia się nic w zakresie oglądania skóry po powrocie z lasu, ubrania z długimi nogawkami, repelentów i sprawdzania dzieci wieczorem.

Kto powinien się zaszczepić

Wskazanie wynika z ekspozycji, nie z miejsca zameldowania. Warto rozważyć szczepienie, jeśli spędzasz czas w lasach i na terenach zielonych — również miejskich parkach i działkach — biegasz, jeździsz na rowerze po leśnych trasach, zbierasz grzyby i runo leśne, pracujesz w leśnictwie, rolnictwie lub służbach mundurowych, masz dzieci bawiące się na trawie i w zaroślach albo wyjeżdżasz w rejony Europy Środkowej i Wschodniej, gdzie wirus występuje.

Ryzyko nie ogranicza się do „dzikiej” przyrody. Kleszcze bytują w wysokiej trawie, zaroślach i ściółce, a więc także w miejscach, które wyglądają na zadbane.

Szczepienie dzieci na kleszcze

Dzieci chorują na KZM rzadziej ciężko niż dorośli, ale spędzają w trawie i w lesie więcej czasu niż ktokolwiek inny — na obozach, koloniach i placach zabaw pod drzewami. Preparaty w wersji junior są zarejestrowane od ukończenia 1. roku życia; w punktach szczepień Dr Teraz szczepimy dzieci od 3. roku życia, a w przychodni na Białołęce, przyjmującej najmłodszych pacjentów, o szczepieniu młodszego dziecka decyduje lekarz.

Schemat jest taki sam jak u dorosłych — trzy dawki, z ochroną na sezon już po dwóch — a cena za dawkę ta sama. Jeśli planujesz obóz albo wakacje na Mazurach czy Podlasiu, pierwszą dawkę warto podać zimą lub wczesną wiosną, żeby dwie zdążyły przed sezonem kleszczy.

Schemat i terminy

Pełny schemat to trzy dawki, ale ich role są różne i to wpływa na planowanie.

Pierwsza i druga dawka dzieli odstęp od miesiąca do trzech miesięcy. Już po drugiej dawce ochrona wystarcza na bieżący sezon — to dawka, przy której można spokojnie wejść do lasu.

Trzecia dawka, podana od pięciu do dwunastu miesięcy po drugiej, zamyka schemat podstawowy i przedłuża ochronę na lata.

Dalej obowiązują dawki przypominające co trzy do pięciu lat, zależnie od wieku i preparatu. Jeśli szczepiłeś się kiedyś, ale przerwałeś, przynieś dokumentację: cyklu zwykle nie zaczyna się od nowa, a uzupełnia od miejsca, w którym się skończył.

Kiedy najlepiej zacząć

Najlepiej zimą lub wczesną wiosną, żeby druga dawka wypadła przed szczytem aktywności kleszczy. Kleszcze są aktywne od wczesnej wiosny do późnej jesieni, z nasileniem wiosną i ponownie jesienią, a w łagodne zimy aktywność w ogóle nie ustaje.

Jeśli sezon już trwa, nie jest to powód do odkładania szczepienia o rok. Istnieje schemat przyspieszony, który skraca drogę do ochrony sezonowej — o tym, czy jest właściwy, decyduje lekarz podczas kwalifikacji.

Czego spodziewać się po podaniu

Najczęstsze odczyny to bolesność w miejscu wkłucia i ból głowy; u dzieci po pierwszej dawce częściej pojawia się stan podgorączkowy. Objawy ustępują zwykle w ciągu jednego–dwóch dni. Szczepionka jest inaktywowana i nie zawiera żywego wirusa.

Szczepienia nie podaje się w trakcie ostrej choroby z gorączką. Przy kwalifikacji zapytamy o ciężką alergię na białko jaja kurzego, bo ma to znaczenie przy tym preparacie, a także o leki wpływające na odporność.

Czego szczepienie nie zastępuje

Poza boreliozą warto pamiętać, że kleszcze przenoszą także inne drobnoustroje, przed którymi szczepień nie ma. Po każdym powrocie z terenów zielonych obejrzyj skórę — szczególnie zgięcia kolan, pachwiny, pachy, linię włosów i okolice za uszami — a znalezionego kleszcza usuń jak najszybciej, chwytając go tuż przy skórze i wyciągając bez wykręcania.

Rozszerzającego się zaczerwienienia wokół miejsca ukłucia, gorączki albo objawów neurologicznych w kolejnych tygodniach nie należy przeczekiwać — to sytuacja do konsultacji lekarskiej.

Jak wygląda wizyta

Kwalifikacja medyczna i podanie odbywają się podczas jednej wizyty, bez skierowania; wizyta trwa około 20 minut razem z obserwacją po podaniu. Każdą dawkę umawia się osobno — to osobne wizyty z własną kwalifikacją.

Aktualne stawki znajdziesz w cenniku szczepień.