Szczepienie na grypę.

Dlaczego trzeba szczepić się co roku

Wirusy grypy zmieniają się z sezonu na sezon, a skład szczepionki jest co roku aktualizowany, żeby odpowiadał szczepom przewidywanym na nadchodzący sezon. Dawka z poprzedniego roku chroni więc słabiej, nawet jeśli odporność po niej częściowo się utrzymuje.

To jedyne szczepienie w kalendarzu dorosłego, przy którym „byłem szczepiony w zeszłym roku” nie jest argumentem za pominięciem dawki — jest argumentem za jej powtórzeniem.

Kiedy najlepiej się zaszczepić

Optymalne okno to wrzesień–listopad, przed szczytem zachorowań. Odporność buduje się przez mniej więcej dwa tygodnie, więc dawka przyjęta na początku sezonu działa wtedy, kiedy jest najbardziej potrzebna.

Późniejszy termin nie unieważnia sensu szczepienia. Sezon grypowy w Polsce trwa zwykle do wiosny, a szczyt bywa przesunięty — szczepienie w styczniu czy lutym wciąż ma wartość. Zasada jest prosta: lepiej późno niż wcale, ale najlepiej wcześnie.

Kto powinien się zaszczepić

Grypa nie omija osób zdrowych, ale u części grup ryzyko powikłań jest wyraźnie wyższe. Szczepienie jest szczególnie zalecane:

• osobom po 60. roku życia, u których grypa częściej prowadzi do hospitalizacji;
• osobom z chorobami przewlekłymi — cukrzycą, chorobami serca, płuc i nerek, otyłością, chorobami neurologicznymi i nowotworowymi, a także z obniżoną odpornością;
• kobietom w ciąży — grypa przebiega wtedy ciężej, a szczepienie chroni dodatkowo noworodka w pierwszych miesiącach życia, zanim sam będzie mógł być zaszczepiony;
• dzieciom, zwłaszcza uczęszczającym do żłobków i przedszkoli;
• osobom z otoczenia niemowląt, seniorów i pacjentów z obniżoną odpornością — szczepiąc siebie, ograniczasz ryzyko, że przyniesiesz wirusa do domu;
• pracownikom ochrony zdrowia, oświaty, handlu i transportu — wszędzie tam, gdzie liczba kontaktów jest duża.

Czy po szczepionce można zachorować na grypę

Nie. Szczepionka jest inaktywowana — nie zawiera żywego wirusa zdolnego wywołać chorobę. Nieporozumienie bierze się z trzech sytuacji, które zdarzają się realnie:

• inne wirusy oddechowe krążą w tym samym czasie, a szczepionka na nie nie działa — przeziębienie tydzień po szczepieniu to zwykle właśnie to;
• odporność potrzebuje około dwóch tygodni — zakażenie tuż przed szczepieniem lub zaraz po nim rozwinie się mimo dawki;
• odczyn poszczepienny — stan podgorączkowy i bóle mięśni przez dobę bywają odbierane jako „lekka grypa”, choć są reakcją układu odpornościowego, a nie zakażeniem.

Warto też wiedzieć, że ochrona nie jest pełna. U osoby zaszczepionej, która mimo to zachoruje, przebieg bywa łagodniejszy, a ryzyko powikłań mniejsze — i to jest główna korzyść ze szczepienia w grupach ryzyka.

Czego spodziewać się po podaniu

Najczęstsze odczyny są miejscowe: ból i zaczerwienienie w miejscu wkłucia. Rzadziej pojawia się stan podgorączkowy i bóle mięśni utrzymujące się dobę lub dwie.

Szczepienia nie podaje się w trakcie ostrej choroby z gorączką — wtedy przekłada się je o kilka dni. Zwykły katar bez gorączki zwykle nie jest przeszkodą, ale ocenia to lekarz. Przy kwalifikacji powiedz o ciężkiej reakcji alergicznej po poprzedniej dawce.

Co jeszcze w tym samym sezonie

W okresie jesienno-zimowym często rozważa się równolegle szczepienie przeciw pneumokokom — to osobna choroba i osobna szczepionka, ale częsta przyczyna powikłań u tych samych pacjentów. Seniorom i kobietom w ciąży lekarz może omówić także szczepienie przeciw RSV. Kilka szczepień można podać podczas jednej wizyty, w różne miejsca.

Jak wygląda wizyta

Kwalifikacja lekarska i podanie odbywają się podczas jednej wizyty, bez skierowania; wizyta trwa około 20 minut razem z obserwacją po podaniu. To szczepienie jednodawkowe — nie trzeba planować cyklu.

Aktualne stawki znajdziesz w cenniku szczepień.