Szczepienia dla firm i pracowników

Przed narażeniem nie jest obowiązkowe — jest szczepieniem zalecanym, a w poz. 10 wykazu Rady Ministrów (Dz.U. 2012 poz. 40) „wymaganym przy czynnościach zawodowych” dla diagnostyki wścieklizny, pracy laboratoryjnej z wirusem oraz czynności wymagających kontaktu z dzikimi zwierzętami mogącymi przenosić zakażenie; wtedy koszt ponosi pracodawca (art. 20 ust. 3). Wykaz nie wymienia schronisk, ogrodów zoologicznych ani lecznic weterynaryjnych z nazwy — o tym, czy dane stanowisko (np. opieka nad zwierzętami o nieznanym pochodzeniu albo odłów) mieści się w wykazie, decyduje pracodawca w ocenie ryzyka zawodowego (§ 5 rozporządzenia MZ z 22 kwietnia 2005 r.), a charakterystyka produktu leczniczego wymienia opiekunów zwierząt wśród osób narażonych. Obowiązkowe i bezpłatne jest wyłącznie szczepienie po ekspozycji, które prowadzą wyznaczone poradnie chorób zakaźnych.

Dawka 1 w dniu 0, dawka 2 po 7 dniach, dawka 3 między 21. a 28. dniem — 3 wizyty w ciągu 4 tygodni, każda z kwalifikacją. W badaniach rejestracyjnych stężenie przeciwciał uznawane za ochronne (co najmniej 0,5 j.m./ml) osiągali wszyscy badani do około 14 dni po ostatniej dawce; u osób z obniżoną odpornością charakterystyka produktu przewiduje wyłącznie schemat 3-dawkowy i oznaczenie przeciwciał po cyklu. Pracownik z udokumentowanym pełnym cyklem otrzymuje zwykle jedną dawkę przypominającą — jej termin wynika z charakterystyki produktu, stopnia narażenia i decyzji osoby kwalifikującej (część wytycznych przewiduje dawkę po roku od cyklu, inne okresowe oznaczanie przeciwciał); bez dokumentacji albo po niepełnym cyklu kwalifikacja kończy się pełnym schematem od nowa. Po pogryzieniu osoba zaszczepiona nadal zgłasza się do poradni chorób zakaźnych: dostaje 2 dawki (dzień 0 i 3) bez immunoglobuliny.

Standardowo szczepimy w naszych punktach szczepień, rezerwując dla firmy bloki terminów — także dla małych zespołów. Akcję na terenie zakładu pracy rozpatrujemy indywidualnie przy większych grupach: ustawa o działalności leczniczej dopuszcza świadczenia ambulatoryjne w miejscu pobytu pacjenta (art. 10 ust. 2 pkt 3), ale wymaga to przewozu preparatów w łańcuchu chłodniczym z rejestracją temperatury, zestawu przeciwwstrząsowego, miejsca do badania i obserwacji po szczepieniu oraz dostępu do e-Karty Szczepień. Napisz, ilu osób i jakiej lokalizacji dotyczy zapytanie — odpowiemy, czy taka forma jest możliwa. Kwalifikacja przed każdą dawką obowiązuje w obu przypadkach.

Przyjmujemy zapytania także od małych zespołów — grupę kilku osób rozliczamy fakturą na pracodawcę tak samo jak większą. Dla zespołów rezerwujemy bloki terminów w punkcie szczepień; liczbę osób na jeden termin i organizację kolejnych dawek podajemy w ofercie. Konkretny termin ustalasz przy rezerwacji.

Fakturę wystawiamy na pracodawcę — za całą grupę po zakończeniu akcji albo jej etapu, np. po każdej dawce — ze stawką zwolnioną z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT. Termin płatności ustalamy w ofercie; dla jednostek publicznych (gmina, szkoła, zakład budżetowy) ustawowy limit to 30 dni od doręczenia faktury (art. 8 ust. 2 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych), więc 21 dni mieści się w przepisach. Na fakturze nabywca i odbiorca mogą być różni, np. gmina i jej jednostka.

Tak — szczepienia z art. 20 ustawy są „zalecane”, więc pracownik może odmówić, a pracodawca ma obowiązek je zaoferować, sfinansować i poinformować o nich przed podjęciem czynności. Prace z narażeniem na czynniki biologiczne grupy 3 lub 4 pracodawca może jednak zlecać tylko pracownikom właściwie zabezpieczonym, w tym uodpornionym dostępnymi szczepionkami (§ 16 ust. 2 rozporządzenia MZ z 22 kwietnia 2005 r.). Konsekwencje kadrowe odmowy to kwestia prawa pracy, którą pracodawca ocenia z własnym doradcą.

Przepisy nie przewidują osobnego dnia wolnego na szczepienie. Szczepienie wymagane przy czynnościach zawodowych organizuje pracodawca jako działanie z zakresu BHP, którego koszty nie mogą obciążać pracownika (art. 207 § 2¹ Kodeksu pracy) — to on ustala, czy wizyta odbywa się w czasie pracy. Kwalifikacja i podanie trwają zwykle około 20 minut.

Decyduje o tym kwalifikacja przed każdą dawką: ostra choroba z gorączką oznacza odroczenie szczepienia, a ciężka reakcja uczuleniowa po poprzedniej dawce lub na składnik preparatu — rezygnację z niego. Szczepionek żywych (odra, świnka, różyczka; ospa wietrzna) nie podaje się w ciąży ani przy znacznym obniżeniu odporności. Pracownik z przeciwwskazaniem dostaje informację od osoby kwalifikującej; pracodawca otrzymuje tylko informację, że szczepienie nie zostało wykonane albo zostało przełożone — bez przyczyny medycznej.

Tak — każde szczepienie zalecane poprzedza badanie kwalifikacyjne wykluczające przeciwwskazania, a szczepienie wykonuje się do 24 godzin od kwalifikacji (art. 19 ust. 5a i 6 w zw. z art. 17 ust. 3 ustawy); kwalifikacja jest potrzebna przed każdą dawką, także drugą i trzecią. W Dr Teraz kwalifikację przeprowadza doświadczony lekarz lub pielęgniarka legitymująca się certyfikatem w zakresie kwalifikacji do szczepień, a badanie i podanie odbywają się na jednej wizycie. Kwalifikacja i szczepienie są wpisywane do e-Karty Szczepień; pracownik otrzymuje wpis do książeczki szczepień, a na wniosek — Międzynarodową Książeczkę Szczepień. Pracodawca dostaje zestawienie wykonanych świadczeń do faktury.

Zakres zależy od kraju, długości pobytu i charakteru pracy — najczęściej WZW typu A i B, dur brzuszny, tężec z błonicą i krztuścem oraz żółta febra, która w części krajów jest warunkiem wjazdu (świadectwo w Międzynarodowej Książeczce Szczepień). Z wykazu Rady Ministrów „wymagane” przy wyjazdach są WZW A (obszary o wysokiej endemiczności) i błonica (obszary występowania zachorowań) — te finansuje pracodawca; pozostałe są zalecane według kierunku i wymagają decyzji pracodawcy. Schematy wielodawkowe zaplanuj 4–6 tygodni przed wyjazdem; zalecenia dla konkretnego kraju znajdziesz na stronach krajów, a jeśli kierunek tego wymaga, lekarz ustala też profilaktykę przeciwmalaryczną.

Szczepienie przeciw grypie jest zalecane w Programie Szczepień Ochronnych wszystkim osobom od 6. miesiąca życia, a szczególnie pracownikom ochrony zdrowia, szkół, handlu i transportu oraz osobom mającym kontakt z pacjentami i osobami starszymi. Jedna dawka co sezon, ochrona buduje się około 2 tygodni i utrzymuje przez sezon; szczepić można przez cały sezon, nie tylko jesienią. Dla pracodawcy to szczepienie dobrowolne, a dla pracownika zwykle przychód ze stosunku pracy — zasady opisujemy w sekcji Kto płaci. Refundacja apteczna dotyczy szczepionki wykupionej na receptę w aptece i nie obowiązuje w akcji finansowanej przez pracodawcę; aktualne zasady opisuje strona szczepienia przeciw grypie.