Szczepienie na WZW typu B.

Kto powinien się zaszczepić

W Polsce szczepienie przeciw WZW typu B jest obowiązkowe u noworodków od 1996 roku, więc młodsze roczniki są zwykle uodpornione. Wskazanie dotyczy przede wszystkim osób urodzonych wcześniej, które nigdy nie przeszły pełnego cyklu.

Poza tym szczepienie jest zalecane, gdy w grę wchodzi kontakt z krwią lub naruszenie ciągłości tkanek:

• przed planowanym zabiegiem — operacją, endoskopią, leczeniem stomatologicznym o szerszym zakresie, zabiegami ginekologicznymi;
• pracownikom ochrony zdrowia i studentom kierunków medycznych, a także służbom ratowniczym;
• przed podróżą do rejonów o wysokiej częstości zakażeń, zwłaszcza przy dłuższym pobycie, pracy lub wolontariacie;
• osobom planującym tatuaż, przekłucie ciała lub zabiegi kosmetyczne naruszające skórę, także za granicą;
• domownikom i partnerom osób zakażonych;
• osobom dializowanym, z przewlekłą chorobą nerek lub wątroby oraz z cukrzycą.

Jeśli potrzebujesz ochrony także przed WZW typu A, rozważ szczepionkę skojarzoną — jeden cykl zamiast dwóch osobnych.

Schemat i terminy

Podstawowy schemat to trzy dawki: druga miesiąc po pierwszej, trzecia pół roku po pierwszej. Pełną odporność daje zamknięty cykl, ale ochrona narasta już w jego trakcie.

Gdy termin jest napięty — na przykład przed planowanym zabiegiem albo wyjazdem — możliwy jest schemat przyspieszony: dawki w dniu zero, po siedmiu i po dwudziestu jeden dniach, z dawką uzupełniającą po roku. Tej ostatniej nie wolno pominąć: bez niej ochrona nie jest trwała. O wyborze schematu decyduje lekarz przy kwalifikacji.

Jak sprawdzić, czy byłeś szczepiony

Najprościej zajrzeć do książeczki zdrowia dziecka albo poprosić w swojej przychodni POZ o wgląd w kartę uodpornienia — dokumentacja szczepień obowiązkowych jest tam przechowywana. Osoby urodzone od 1996 roku prawie na pewno przeszły pełny cykl jako noworodki; starsze roczniki bywały doszczepiane w szkole albo przed zabiegami, więc bez dokumentu trudno mieć pewność.

Gdy dokumentacji nie ma, odpowiedź daje proste badanie krwi — oznaczenie przeciwciał anty-HBs, bez skierowania. Wynik pokazuje, czy organizm ma ochronne stężenie przeciwciał; z nim lekarz od razu zdecyduje, czy szczepienie jest w ogóle potrzebne. Zaświadczenie o przebytym szczepieniu wystawia placówka, która je wykonała — u nas otrzymasz wpis do dokumentacji i książeczki po każdej dawce.

Szczepienie przed operacją

WZW typu B — dawniej nazywane żółtaczką wszczepienną, bo wirus przenosi się przez krew i naruszenie ciągłości skóry — bywa sprawdzane przed planowymi zabiegami. Część szpitali prosi pacjenta o rozpoczęcie szczepienia przed przyjęciem, choć nie jest to wymóg ustawowy.

Jeśli termin zabiegu jest bliski, lekarz może zaproponować schemat przyspieszony (0, 7, 21 dni + dawka po roku) — ochrona zaczyna narastać już w trakcie cyklu. Na wizytę weź skierowanie lub informację ze szpitala, jeśli ją masz: pomoże dobrać schemat do daty zabiegu.

Byłem szczepiony w dzieciństwie — czy trzeba powtarzać

Zwykle nie. Po pełnym schemacie odporność utrzymuje się długoletnio, a u większości osób prawdopodobnie przez całe życie — dawki przypominające nie są rutynowo zalecane osobom zdrowym z prawidłową odpornością.

Wyjątki dotyczą sytuacji, w których poziom ochrony ma znaczenie kliniczne: pacjentów dializowanych, osób z niedoborami odporności oraz pracowników ochrony zdrowia, u których bywa zalecane sprawdzenie stężenia przeciwciał po szczepieniu. Jeśli należysz do jednej z tych grup, powiedz o tym przy kwalifikacji — lekarz oceni, czy potrzebne jest badanie, czy dawka.

Nie masz dokumentacji z dzieciństwa? Podanie dawki osobie już uodpornionej jest bezpieczne. Lekarz omówi, czy w Twoim przypadku prościej doszczepić, czy najpierw oznaczyć przeciwciała.

Czego spodziewać się po podaniu

Najczęściej występuje bolesność w miejscu wkłucia, rzadziej zmęczenie lub ból głowy przez dobę. Szczepionka powstaje metodą rekombinacji i nie zawiera wirusa — nie może wywołać zapalenia wątroby.

Szczepienia nie podaje się w trakcie ostrej choroby z gorączką. Przy kwalifikacji zapytamy też o nadwrażliwość na drożdże, bo to element procesu wytwarzania preparatu, oraz o leki wpływające na odporność.

Jak wygląda wizyta

Kwalifikacja medyczna i podanie odbywają się podczas jednej wizyty, bez skierowania; wizyta trwa około 20 minut razem z obserwacją po podaniu. Każdą z dawek umawia się osobno — to osobne wizyty z własną kwalifikacją, więc terminy warto zaplanować z góry, zwłaszcza przy schemacie przyspieszonym.

Aktualne stawki znajdziesz w cenniku szczepień. Jeśli szczepienie ma poprzedzać wyjazd, zajrzyj też do działu medycyny podróży — przy większości kierunków dochodzą kolejne pozycje.