Szczepienie na meningokoki B.

Grupa B i ACWY to dwa różne szczepienia

To pytanie wraca na niemal każdej kwalifikacji. Szczepionka przeciw meningokokom grupy B nie chroni przed grupami C, W ani Y — te obejmuje osobna szczepionka ACWY. Pełna ochrona przed meningokokami wymaga więc obu preparatów, a nie jednego.

Podział ról zależy też od wieku. U niemowląt i małych dzieci zdecydowanie dominuje grupa B i to ona jest właściwym celem szczepienia. Znaczenie grup A, C, W i Y rośnie u nastolatków, dorosłych i osób starszych — dlatego kolejność i zakres szczepień ustala lekarz przy kwalifikacji, patrząc na wiek i sytuację.

Warto też uściślić samą nazwę: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywołują również pneumokoki, wirus kleszczowego zapalenia mózgu i inne drobnoustroje. To szczepienie chroni przed inwazyjną chorobą meningokokową wywołaną serogrupą B — nie przed „zapaleniem opon” w ogóle.

To nie jest choroba wyłącznie niemowląt

Najwyższa zapadalność dotyczy rzeczywiście dzieci w pierwszym roku życia, ale znaczna część zachorowań przypada na osoby powyżej piętnastego roku życia — nastolatków, dorosłych w średnim wieku i seniorów. U osób starszych śmiertelność jest przy tym najwyższa.

Wniosek jest praktyczny: „jestem dorosły, więc mnie to nie dotyczy” jest błędnym rozumowaniem, zwłaszcza przy współistnieniu okoliczności sprzyjających zakażeniu.

Kto powinien się zaszczepić

Poza dziećmi wskazanie rośnie tam, gdzie bakterie łatwiej przenoszą się między ludźmi, oraz tam, gdzie przebieg zakażenia byłby cięższy:

• życie w zbiorowiskach — akademik, internat, koszary, dłuższe wyjazdy grupowe;
• osoby bez śledziony lub z jej niewydolnością, z niedoborami dopełniacza oraz przyjmujące leki wpływające na ten układ;
• domownicy i bliski kontakt osoby, u której rozpoznano inwazyjną chorobę meningokokową;
• pracownicy laboratoriów mających kontakt z materiałem zakaźnym.

W Polsce nie ma obowiązku szczepienia przeciw meningokokom dla studentów ani mieszkańców akademików — to zalecenie, nie warunek zakwaterowania. Bywa to mylone z przepisami amerykańskimi, gdzie część uczelni stawia taki wymóg, i dotyczy on tam szczepionki ACWY, a nie B.

Schemat i terminy

U dorosłych i młodzieży pełny schemat to dwie dawki w odstępie co najmniej miesiąca. Jedna dawka nie zamyka schematu i nie daje pełnej ochrony — to szczepienie wymaga zaplanowania dwóch wizyt, a nie jednej.

U niemowląt i małych dzieci liczba dawek oraz odstępy zależą od wieku rozpoczęcia szczepienia i ustala je lekarz podczas kwalifikacji.

Ochrona nie obejmuje wszystkich szczepów grupy B — pokrycie jest szerokie, ale nie stuprocentowe. To kolejny powód, żeby nie traktować szczepienia jako powodu do zignorowania niepokojących objawów.

Czego spodziewać się po podaniu

U dorosłych najczęściej występuje bolesność i tkliwość w miejscu wkłucia, czasem ból głowy i zmęczenie.

U niemowląt i małych dzieci gorączka po podaniu jest częsta — na tyle, że bywa zalecane profilaktyczne podanie leku przeciwgorączkowego wokół szczepienia. To spodziewany odczyn, nie powikłanie; sposób postępowania omawiamy z rodzicem przy kwalifikacji.

Szczepienia nie podaje się w trakcie ostrej choroby z gorączką — wtedy przekłada się termin o kilka dni.

Jak wygląda wizyta

Kwalifikacja medyczna i podanie odbywają się podczas jednej wizyty, bez skierowania; wizyta trwa około 20 minut razem z obserwacją po podaniu. Drugą dawkę umawia się osobno — to osobna wizyta z własną kwalifikacją.

Umawiając szczepienie dziecka, powiedz w rejestracji, ile ma lat — od tego zależy dobór punktu i przygotowanie wizyty. Aktualne stawki znajdziesz w cenniku szczepień.