Szczepienie na odrę, świnkę i różyczkę.

Dlaczego dorośli wracają do MMR

Odra jest jedną z najbardziej zakaźnych chorób wirusowych: kontakt z chorym w zamkniętym pomieszczeniu wystarcza, a wirus utrzymuje się w powietrzu jeszcze po jego wyjściu. U dorosłych przebieg bywa cięższy niż u dzieci, z częstszymi powikłaniami płucnymi i neurologicznymi.

Ochrona zbiorowiskowa przy odrze wymaga bardzo wysokiego odsetka zaszczepionych — próg jest tu wyższy niż przy większości innych chorób. Gdy wyszczepialność spada, choroba wraca, a osoby z niepełnym schematem przestają być chronione „przy okazji”.

Wskazanie do uzupełnienia dotyczy przede wszystkim:

• dorosłych bez udokumentowanych dwóch dawek — w starszych rocznikach standardem bywała jedna dawka;
• osób wyjeżdżających w rejony, gdzie notuje się ogniska odry, także w Europie;
• kobiet planujących ciążę, które nie mają odporności na różyczkę;
• pracowników ochrony zdrowia, oświaty i opieki;
• studentów i osób mieszkających w zbiorowiskach — tu z kolei najczęściej ujawniają się ogniska świnki.

Nie wiem, czy byłem szczepiony — co robić

To najczęstsze pytanie przy tym szczepieniu i odpowiedź jest praktyczna: dodatkowa dawka u osoby już uodpornionej jest bezpieczna. Przy braku dokumentacji zwykle prościej jest doszczepić, niż szukać kart z dzieciństwa albo oznaczać przeciwciała.

Badanie przeciwciał nie jest warunkiem szczepienia i nie trzeba go wykonywać przed wizytą. Bywa zasadne w wybranych sytuacjach — na przykład przy planowaniu ciąży i pytaniu o odporność na różyczkę — ale to decyzja lekarza, a nie rutynowy wymóg.

Podobnie z przebytą chorobą: przechorowanie odry, świnki lub różyczki w wywiadzie nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia. Jeśli natomiast masz udokumentowane dwie dawki, trzecia nie jest potrzebna.

Schemat i terminy

Pełny schemat to dwie dawki w odstępie co najmniej czterech tygodni. U dorosłych uzupełniających schemat obowiązuje ta sama zasada — dwie dawki, nie jedna.

Jeśli w przeszłości przyjąłeś jedną dawkę, cyklu nie zaczyna się od nowa: uzupełnia się drugą, niezależnie od tego, ile lat minęło. Przynieś dokumentację, jeśli ją masz.

Planowanie ciąży: to trzeba policzyć wcześniej

Szczepionka jest żywa, dlatego nie podaje się jej w ciąży. Co ważniejsze i częściej pomijane: nie wolno jej podać także w ciągu czterech tygodni przed planowaną ciążą.

Przy schemacie dwudawkowym z co najmniej czterotygodniowym odstępem oznacza to, że całość trzeba zaplanować z wyprzedzeniem rzędu dwóch miesięcy przed staraniem o dziecko. To jedyny sensowny moment: później szczepienia już nie wykonamy, a różyczka przebyta w ciąży jest groźna dla płodu.

Jeśli ciąża zostanie rozpoznana po pierwszej dawce, drugą przekłada się na czas po porodzie. Karmienie piersią nie jest przeciwwskazaniem.

Kto jeszcze nie może się zaszczepić

Poza ciążą przeciwwskazaniem są niedobory odporności — wrodzone, nabyte lub wynikające z leczenia immunosupresyjnego, w tym terapii biologicznych i sterydów w wyższych dawkach. Powiedz o przyjmowanych lekach przy kwalifikacji: to zmienia kwalifikację, a nie tylko termin.

Szczepienia nie wykonuje się także w trakcie ostrej choroby z gorączką.

Czego spodziewać się po podaniu

Charakterystyczne dla szczepionek żywych jest opóźnienie odczynu: stan podgorączkowy i przemijająca wysypka pojawiają się zwykle między piątym a dwunastym dniem po podaniu, a nie nazajutrz. To spodziewana reakcja, nie zachorowanie. Poza tym może wystąpić bolesność w miejscu wkłucia, a u dorosłych czasem przejściowe bóle stawów.

Szczepienia żywe: odstępy

MMR to szczepionka żywa, tak jak ospa wietrzna, żółta febra czy szczepionka przeciw dendze. Szczepionki żywe podaje się albo tego samego dnia, albo w odstępie co najmniej czterech tygodni. Jeśli planujesz kilka szczepień przed wyjazdem, powiedz o tym na pierwszej wizycie — kolejność ma wtedy znaczenie dla całego kalendarza.

Jak wygląda wizyta

Kwalifikacja medyczna i podanie odbywają się podczas jednej wizyty, bez skierowania; wizyta trwa około 20 minut razem z obserwacją po podaniu. Drugą dawkę umawia się osobno — to osobna wizyta z własną kwalifikacją.

Aktualne stawki znajdziesz w cenniku szczepień.